Медицина факультетинин студенттеринин уйкусунун түзүлүшүнө жана сапатына кофеин камтыган суусундуктарды керектөөнүн таасирине гигиеналык баа берүү
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.4.1Ключевые слова:
кофеин, психостимуляторлор, уйку сапаты, уйкунун бузулушу, уйку гигиенасы, күндүзгү уйкучулукАннотация
Изилдөөнүн актуалдуулугу студенттер арасында уйкунун бузулушунун кеңири таралышы жана окуу жүктөмү оор болгон учурда кофеин камтыган суусундуктарды (чай, кофе, энергетикалык ичимдиктер) кеңири колдонуу менен байланыштуу. Ош мамлекеттик университетинин медицина факультетинин студенттеринин арасында 400 респондент катышуудагы сурамжылоонун негизинде кофеин камтыган ичимдиктердин уйку сапатына тийгизген таасиринин гигиенасына баалоо жүргүзулдү. Бул изилдөөнүн жыйынтыгы студенттерде кара чайды керектөө басымдуулук кылат (41,2%), кофеиндин негизги булактары болуп чай, табигый кофе жана энергетикалык суусундуктар түздү. Кофеинди көп жана кечки мезгилде (саат 19:00 он киин 41,8%) колдонуу, бул уйкусуздукка, эртең мененки шалдыроо жана күндүзгү уйкулук менен байланыштуу экени аныкталды. Бул жыйынтыктар стимуляторлорду керектөө режимин оптималдуудаштыруу жана алдын алуучу уйку гигиенасынын чараларын көрүү зарылдыгын көрсөтүп турат.
##submission.citations##
Большаков, А. М. Общая гигиена: учебник / А. М. Большаков. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2021. — 432 с. — URL: https://www.rosmedlib.ru/book/ISBN9785970461642.html.
Исраилова Д. К., Толанбаева Р. К. Оценка качества памяти студентов и её значение в медицине, Открытый журнал евразийских исследований: № 1 (2026): — С. 11–18. https://eijournal.ilimbilim.kg/index.php/eijournal/article/view/43
Мельниченко, П. И. Гигиена с основами экологии человека: учебник / П. И. Мельниченко. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2023. — 752 с. — URL: https://www.geotar.ru/catalog/books/gigiena/ (дата обращения: 18.02.2026).
Ушкалова, Е. А. Фармакология и токсикология кофеина / Е. А. Ушкалова // Фармация. — 2020. — № 6. — С. 10–15. — URL: https://pharmacia.rusvrach.ru/.
Шейх-Заде, Ю. Р. Гигиенические аспекты потребления чая и кофе в молодежной среде / Ю. Р. Шейх-Заде // Вопросы питания. — 2021. — Т. 90, № 2. — С. 88–94. — URL: https://voprosypitaniya.ru/ru/jarticles_diet/731.html.
Sleep Hygiene and Medical Students: A systematic review / Smith A. // Journal of Clinical Sleep Medicine. — 2023. — Vol. 19. — URL: https://jcsm.aasm.org/.
Рахманин, Ю. А. Современные проблемы гигиены и медицины окружающей среды / Ю. А. Рахманин // Вестник Российской академии медицинских наук. — 2020. — Т. 75, № 4. — С. 254–261. — URL: https://vestnikramn.spr-journal.ru/jour.
Пивоваров, Ю. П. Гигиена и экология человека: учебник для студентов медицинских вузов / Ю. П. Пивоваров, В. В. Королик. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2022. — 624 с. — URL: https://www.rosmedlib.ru/book/ISBN9785970467149.html.
Сонькин, В. Д. Физиология сна и бодрствования: учебное пособие для вузов / В. Д. Сонькин. — Москва: Издательство Юрайт, 2023. — 214 с. — URL: https://urait.ru/bcode/517652.
Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders / World Health Organization. — 2024. — [Electronic resource]. — URL: https://www.who.int/publications/i/item/9789240096752.
