Чек аралык дарыя бассейндериндеги гидросаясий карама-каршылыктар
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.4.9Ключевые слова:
Борбордук Азия, Сырдарыя, Амударыя, суу-энергетикалык комплекс, ресурстук улутчулдук, Кош-Тепа каналы, Рогун ГЭСи, Камбарата ГЭСи, гидросаясатАннотация
Макалада постсоветтик мезгилде Борбордук Азиядагы биргелешкен суу пайдалануу институттарынын эволюциясына кеңири талдоо берилет. Автор Амударыя жана Сырдарыя суу ресурстарын башкаруунун борборлоштурулган компенсациялык моделинен суверендүү мамлекеттердин децентралдашкан стратегияларына өтүү процессин изилдейт. Иште жогорку агымдагы өлкөлөрдүн (гидроэнергетикалык артыкчылык) жана төмөнкү агымдагы өлкөлөрдүн (ирригациялык артыкчылык) ортосундагы кызыкчылыктардын кагылышуусу кеңири каралат. Аймактык гидробаланстын заманбап туруксуздаштыруучу факторлоруна өзгөчө көңүл бурулат: «суунун чокусу» феномени, жаңы ГЭСтерди курууда «ресурстук улутчулдуктун» көрүнүштөрү, ошондой эле жаңы критикалык актор катары Афганистандын пайда болушу жана Кош-Тепа каналы долбоору.
##submission.citations##
Абдуллаев И., Рахматуллаев Ш. Управление водными ресурсами в Центральной Азии в эпоху антропоцена и изменения климата. – М.: Наука, 2023. – 312 с.
Боришполец К. П. Водно-энергетический узел Центральной Азии: новые тенденции и старые вызовы // Вестник МГИМО-Университета. – 2023. – Т. 16, № 2. – С. 145–162.
Винников А., Лысенко О. Трансграничные водные ресурсы Центральной Азии: от конфликта интересов к поиску компромисса // Мировая экономика и международные отношения. – 2021. – Т. 65, № 4. – С. 102–111.
Жолдасбеков А. А., Султанов Б. К. Влияние крупных гидроэнергетических проектов на экологическую безопасность приграничных территорий Казахстана и Узбекистана // Central Asia and the Caucasus. – 2024. – Т. 25, № 1. – С. 78–92.
Зиганшина Д. Р. Международное право и управление водных ресурсов в Центральной Азии. – Ташкент: НИЦ МКВК, 2022. – 240 с.
Трофимов Д. А. Канал Кош-Тепа: новая гидрополитическая реальность в бассейне Амударьи // Восток. Афро-азиатские общества: история и современность. – 2024. – № 3. – С. 112–125.
Water and Energy Complex of Central Asia: Investment and Institutional Solutions: Industry Report. – Almaty: Eurasian Development Bank (EDB), 2024. – 84 p.
Menga F. Power and Water in Central Asia: Post-Soviet Relations with Cambodia and the Rogue Dam. – London; New York: Routledge, 2018. – 216 p.
Sadat S. H. The Qosh Tepa Canal: Afghanistan’s water policy and its implications for Central Asia // Journal of Hydrology: Regional Studies. – 2023. – Vol. 49. – P. 101–115.
Water resources of Central Asia: Current status, projections, and adaptive management under conditions of climate change / I. Severskiy [et al.] // Water Resources. – 2020. – Vol. 47, no. 6. – P. 891–904.
The Qosh Tepa Canal Impact Assessment on Amudarya Downstream Oasis: Uzbekistan Water Sector Report. – Tashkent: Institute for Strategic and Regional Studies, 2025. – 45 p.
