Big Dataнын Кыргыз Республикасында пайда болушу жана өнүгүү этаптары
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.3.10Ключевые слова:
Big Data, маалымат анализи, чоң маалыматтар, Python, EDA, SQL, Power BI, Tableau, телекоммуникациялык тармакАннотация
Макаланын актуалдуулугу санариптик экономиканын тез өсүшү жана чоң көлөмдөгү маалыматтарды натыйжалуу иштетүүнүн зарылдыгы менен шартталган. Изилдөөнүн максаты – Big Data технологияларынын Кыргыз Республикасындагы пайда болушун, өнүгүү этаптарын жана практикалык колдонулушун комплекстүү изилдөө. Изилдөөнүн методологиялык негизи катары маалыматтарды системалуу талдоо, синтез жана салыштырма-тарыхый ыкмалар колдонулган. Макалада Big Data концепциясынын теориялык негиздери, 5V моделинин (Volume, Velocity, Variety, Veracity, Value) мазмуну жана Кыргызстандагы өнүгүүнүн үч этабы (2000–2010, 2010–2018, 2018–азыр) каралат. Натыйжалар банк, телеком жана мамлекеттик башкаруу тармактарында Big Data технологияларын колдонуунун оң таасирин тастыктайт. Изилдөө техникалык инфраструктуранын жетишсиздиги жана квалификациялуу адистердин тартыштыгы Кыргызстандагы Big Data өнүгүүсүнүн башкы көйгөйлөрү болуп саналарын далилдеген.
##submission.citations##
Oracle Corporation. Big Data Overview. — URL: https://www.oracle.com/big-data
IBM Corporation. Big Data Analytics. — URL: https://www.ibm.com/think/topics/big-data-analytics
Computerra. История больших данных (Big Data). — URL: https://www.computerra.ru/234239/istoriya-bolshih-dannyh-big-data-chast-1
RBC Trends. Big Data: тенденции и применение. — URL: https://trends.rbc.ru/trends/innovation/5d6c020b9a7947a740fea65
Министерство цифрового развития Кыргызской Республики. Официальный сайт. — URL: https://digital.gov.kg
McKinsey Global Institute. Big data: The next frontier for innovation, competition, and productivity. — McKinsey & Company, 2011.
World Bank Group. Digital Economy for Kyrgyz Republic: Diagnostics and Opportunities. — Washington D.C.: The World Bank, 2019. — URL: https://www.worldbank.org/en/country/kyrgyzrepublic/publication/digital-economy
