Россиянын Кыргызстандагы стратегиялык кызыкчылыктары: ЕАЭБге мүчөлүктүн геосаясий кесепеттери
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.2.3Ключевые слова:
Евразия экономикалык союзу (ЕЭС), Кыргыз Республикасы, Россия Федерациясы, Борбордук Азия, геосаясий стратегия, экономикалык интеграция, асимметриялык өз ара көз карандылык, акча которуулар, аймактык коопсуздук, постсоветтик мейкиндикАннотация
Бул макалада Россия Федерациясынын Кыргыз Республикасындагы стратегиялык кызыкчылыктары, өзгөчө Кыргызстандын Евразия экономикалык союзуна (ЕЭС) мүчөлүгүнүн геосаясий кесепеттери изилденет. Неореализм жана көз карандылык теориясын камтыган теориялык ыкмалардын айкалышына, ошондой эле эл аралык каржы институттарынын жана аймактык саясий докладдардын эмпирикалык маалыматтарына таянып, изилдөөдө ЕЭС экономикалык кызматташтыктын алкагы гана эмес, геосаясий таасирдин механизми катары да иштээри далилденет. Изилдөө Кыргызстанды постсоветтик аймактык интеграциянын кеңири контекстине жайгаштырат, мында экономикалык демилгелер коопсуздук жана саясий маселелер менен тыгыз байланышта болот. Россиянын Кыргызстандагы стратегиялык катышуусу Борбордук Азиядагы таасирин сактап калуунун, өзгөчө Кытай жана Европа Биримдигинин таасиринин күчөшү шартында кеңири максатын чагылдырарын далилдейт. Изилдөөнүн жыйынтыктары акча которуулардан көз карандылыкта, соода агымдарынын топтошуусунда жана ЕЭС ченемдеринде бекитилген институционалдык чектөөлөрдө чагылдырылган асимметриялык өз ара көз карандылыктын туруктуу үлгүсүн ачып берет. Атап айтканда, кыргыз экономикасы Россияга эмгек миграциясынан бир топ көз каранды болуп, бул өз кезегинде экономикалык жана саясий таасир каналын түзөт. Соода үлгүлөрү ар түрдүүлөштүрүү мүмкүнчүлүктөрүн чектеген структуралык теңсиздикти көрсөтөт. Талдоо ошондой эле ЕЭСке мүчөлүк белгилүү бир экономикалык артыкчылыктарды рынокко жакшыртылган мүмкүнчүлүктү жана ченемдик жөнгө салууну камсыз кылуу менен бир мезгилде структуралык көз карандылыкты күчөтүп, Кыргызстандын стратегиялык автономиясын чектээрин көрсөтөт. Бул эки жактуулук аймактык интеграциянын татаал мүнөзүн баса белгилейт, мында экономикалык пайда көбүнчө барган сайын атаандаш аймактык чөйрөдө геосаясий чыгымдар менен коштолот.
##submission.citations##
Dragneva, R., & Wolczuk, K. (2017). The Eurasian Economic Union: Deals, rules and the exercise of power. Chatham House.
Eurasian Economic Commission. (2024). Statistics of mutual trade of the Eurasian Economic Union. http://www.eurasiancommission.org/en/act/integr_i_makroec/dep_stat/tradestat/
International Monetary Fund. (2025). World Economic Outlook Database. https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database
International Trade Centre. (2024). Trade Map – Kyrgyzstan trade structure. https://www.trademap.org
Keohane, R. O., & Nye, J. S. (2012). Power and interdependence (4th ed.). Pearson.
Libman, A., & Vinokurov, E. (2018). Introduction to the Eurasian Economic Union. Palgrave Macmillan.
Mattli, W. (1999). The logic of regional integration. Cambridge University Press.
Reuters. (2025). Kyrgyzstan GDP growth amid supply chain reconfiguration.
Waltz, K. N. (1979). Theory of international politics. McGraw-Hill.
World Bank. (2024a). Migration and remittances data: Kyrgyz Republic.
World Bank. (2024b). GDP (current US$) – Kyrgyz Republic. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=KG
World Bank. (2024c). Personal remittances, received (current US$) – Kyrgyz Republic. https://data.worldbank.org/indicator/BX.TRF.PWKR.CD.DT?locations=KG
World Bank. (2024d). Personal remittances, received (% of GDP) – Kyrgyz Republic. https://data.worldbank.org/indicator/BX.TRF.PWKR.DT.GD.ZS?locations=KG
World Bank. (2024e). Kyrgyz Republic trade (% of GDP) and partner structure. https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/KGZ
World Bank. (2024f). World Development Indicators. https://data.worldbank.org
Kabar News Agency. (2026a). Remittances to Kyrgyzstan exceed $3.4 billion.
Kabar News Agency. (2026b). Remittances share of GDP in Kyrgyzstan.
