КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮҮ ШАРТЫНА БАЙЛАНЫШТУУ АЯЛДАРДЫН, БАЛДАРДЫН ЖАНА ДЕН-СООЛУГУНУН МҮМКҮНЧҮЛҮГҮ ЧЕКТЕЛГЕН АДАМДАРДЫН ОСАЛДУУЛУГУН ПСИХОЛОГИЯЛЫК БААЛОО

Авторы

  • Жамила Адилжан кызы Ош мамлекеттик университети
  • Бурулкан Сыдыковна Курбанова Ош мамлекеттик университети
  • Нурлан Абдрасуловна Исманова Ош мамлекеттик университети

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.65469/eijournal.2025.3.3.7

Ключевые слова:

климаттын өзгөрүшү, психикалык абал, психологиялык баалоо, стресске туруктуулук механизмдери, психологиялык коргонуу

Аннотация

Бул макалада климаттын өзгөрүү шартына байланыштуу аялдардын, балдардын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын осалдуулугун психологиялык жактан баалоонун негизги аспектилери изилденет. Осалдуулуктун эмоционалдык, когнитивдик, жүрүм-турумдук жана социалдык компоненттери комплекстүү түрдө каралат. Тандалган теманын актуалдуулугу климаттык өзгөрүүлөргө байланышкан тобокелдиктердин аталган калк топторунун психикалык абалына жана адаптациялык мүмкүнчүлүктөрүнө тийгизген көп кырдуу таасири менен шартталат. Изилдөөнүн алкагында негизги тобокелдик факторлору, психологиялык реакциялар жана стресске туруктуулукту калыптандыруу механизмдери аныкталган. Климаттын өзгөрүү шарттарында аялдардын, балдардын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын осалдуулугун азайтуу максатында психологиялык коопсуздукту камсыздоого багытталган сунуштар берилет. Ошондой эле психологиялык жана социалдык колдоонун, жарандык билим берүүнүн натыйжалуу стратегиялары сунушталат.

##submission.citations##

Закон Кыргызской Республики «Об образовании» от 30.04.2003 г. № 92 (в ред. 2022 г.), стр. 4

Закон Кыргызской Республики «О государственной гражданской службе и муниципальной службе» от 30.05.2016 г. № 75., стр. 2, стр.4-2

Кодекс Кыргызской Республики о труде от 4 августа 2022 г. № 88., стр. 2

Барг Л. Психологическая устойчивость населения в условиях природных катастроф. –М., 2020.

Выготский Л. Психология искусства, 1998

Изменение климата и здоровье. ВОЗ (WHO), 2022.

ЮНИСЕФ. Дети и изменение климата: Глобальный доклад. – 2021.

МГЭИК (IPCC). Изменение климата 2023: Воздействия, адаптация и уязвимость.

Плахотников К., Сердюкова Н. Психологическая помощь уязвимым группам населения.– СПб., 2019.

ООН-женщины (UN Women). Гендер и изменение климата. – 2022.

Американская психологическая ассоциация (APA). Экологический стресс и психическое здоровье. – APA, 2020.

Аманали кызы Ш., Имаралиева Ж.Р. (2025). Мектепке чейинки курактагы балдардын агрессиясы: диагностика жана коррекциялоо ыкмалары. Евразия изилдөөлөрү ачык журналы, 2(2), бб. 1-8. DOI: 10.65469/eijournal.2025.2.1

##submission.downloads##

Опубликован

##submission.updatedOn##

##submission.versions##

Выпуск

№ 3(3) (2025): Евразия изилдөөлөрү ачык журналы

бөлүм

ПСИХОЛОГИЯ