Борбордук Азиядагы климаттык коопсуздук жана климаттык коркунучтарды эл аралык-укуктук жөнгө салуу
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.4.6Ключевые слова:
климаттык коопсуздук, экологиялык саясий экономия, Борбордук Азия, Париж келишими, климаттык коркунучтарАннотация
Макалада «климаттык коопсуздук» концепциясын жана экологиялык саясий экономия теориясын колдонуу менен климаттык өзгөрүүлөрдү талдоонун теориялык-методологиялык ыкмалары изилденет. Климаттык өзгөрүүлөрдүн мамлекеттик түзүмдөргө жана макроэкономикалык туруктуулукка тийгизген таасир каналдары аныкталат. Париж келишиминин эл аралык укуктук базасын талдоого жана Борбордук Азиядагы беш мамлекеттин (Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Түркмөнстан жана Өзбекстан) Улуттук деңгээлде аныкталган салымдар (NDC) алкагындагы милдеттенмелерди аткаруу өзгөчөлүктөрүнө өзгөчө көңүл бурулат. Эл аралык климаттык укуктун улуттук багыттагы мүнөзү менен региондогу экологиялык кырдаалдардын чек арадан өтүүчү табияты ортосундагы негизги карама-каршылыктар талданат.
##submission.citations##
Бузан, Б. Регионы и державы: устройство международной безопасности / Б. Бузан, О. Вэвер; пер. с англ. — Москва: Политическая энциклопедия, 2007. — 575 с.
Парижское соглашение: [принято в г. Париже 12 дек. 2015 г. 21-й сессией Конференции Сторон РКИК ООН] // Организация Объединенных Наций: официальный сайт. — URL: https://www.un.org/ru/climatechange/paris-agreement (дата обращения: 08.06.2026).
Barnett, J. Security and climate change / J. Barnett // Global Environmental Change. — 2003. — Vol. 13, № 1. — P. 7–17.
IPCC, 2023: Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change / Core Writing Team, H. Lee, J. Romero (eds.). — Geneva, Switzerland: IPCC, 2023. — 184 p.
Алиев, Ш. Р. Климатическая безопасность Центральной Азии: трансграничные вызовы и национальные стратегии адаптации / Ш. Р. Алиев // Мировая экономика и международные отношения. — 2024. — Т. 68, № 4. — С. 89–98.
Всемирный банк. Изменение климата и развитие в Центральной Азии: Политэкономический анализ регионального сотрудничества: Доклад Всемирного банка. — Вашингтон: Всемирный банк, 2023. — 142 с.
Муратбеков, А. Т. Национально определяемые вклады (NDC) стран Центральной Азии: сравнительно-правовой анализ / А. Т. Муратбеков // Государство и право. — 2025. — № 2. — С. 112–121.
Рахматов, К. К. Экологическая политэкономия трансграничных водных ресурсов в бассейнах рек Амударья и Сырдарья / К. К. Рахматов // Водные ресурсы. — 2024. — Т. 51, № 3. — С. 301–314.
ЮНЕП. Региональный экологический контроль и климатические риски в Центральной Азии: аналитический обзор / Программа ООН по окружающей среде. — Найроби: ЮНЕП, 2024. — 96 с.
Global Climate Risk Index 2024 / D. Eckstein, V. Künzel, L. Schäfer [et al.] // Germanwatch. — Bonn, 2024. — 44 p.
Адилжан Кызы, Ж. Климаттын өзгөрүү шартына байланыштуу аялдардын, балдардын жана ден-соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын осалдуулугун психологиялык баалоо / Ж. Адилжан Кызы, Б. С. Курбанова, Н. А. Исманова // Евразия изилдөөлөрү ачык журналы. – 2025. – No. 3. – P. 60-67. – DOI 10.65469/eijournal.2025.3.3.7. – EDN RALYET.
